Κάθετη μετάδοση COVID-19 κατά την εγκυμοσύνη και οι περιορισμοί του δειγματοληπτικού ελέγχου στο ρινοφαρυγγικό επίχρισμα

Θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας σχετικά με την πιθανότητα κάθετης μετάδοσης του COVID-19 κατά την εγκυμοσύνη και τις τρέχουσες οδηγίες για τους αντίστοιχους χειρισμούς μετά τον τοκετό. Η κάθετη μετάδοση συμβαίνει είτε 1) ενδομητρίως με αιματογενή διαπλακουντιακή μετάδοση από το αίμα της μητέρας στο αίμα του εμβρύου, όταν ο ιός διαπερνά τον αιματοπλακουντιακό φραγμό, είτε 2) κατά τον τοκετό με την άμεση επαφή του νεογνού με κολπικές εκκρίσεις, ούρα, κόπρανα της μητέρας (γεννητικά υγρά).

Σύμφωνα με πρόσφατες αναφορές, οι οποίες αναφέρονται και στην από 3/4/2020 αναθεώρηση των Οδηγιών του Βρετανικού Κολλεγίου Μαιευτήρων-Γυναικολόγων /RCOG [1], «η κάθετη μετάδοση του ιού θεωρείται πλέον πιθανή», ανεξάρτητα από την κλινική σημασία που μπορεί να έχει το γεγονός αυτό. Δύο αναφορές έχουν καταδείξει την παρουσία ανοσοσφαιρινών IgM έναντι του SARS-COV-2 στον ορό νεογνών κατά τη γέννηση [2,3]. Δεδομένου ότι οι ανοσοσφαιρίνες IgM είναι μακρομόρια που συνήθως δεν διαπερνούν τον πλακουντιακό φραγμό, η παρουσία τους στον ορό των νεογνών κατά τη γέννηση φαίνεται να υποδηλώνει νεογνική ανοσολογική αντίδραση σε ενδομήτρια αιματογενή διαπλακουντιακή λοίμωξη [2,3].

Σε προηγούμενες αναφορές συνολικά 55 περιστατικών από την Κίνα και 43 από τη Νέα Υόρκη δεν υπήρξαν ενδείξεις για κάθετη μετάδοση του ιού μετά από έλεγχο RΤ-PCR [4-8]. Επ’ αυτού θα ήθελα να επισημάνω ότι μόνο σε 9 περιστατικά [4, Lancet] έχει γίνει έλεγχος σε αίμα ομφαλίου λώρου, αμνιακό υγρό και δείγματα πλακούντα, ενώ στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ο έλεγχος έγινε μόνο σε ρινοφαρυγγικό επίχρισμα, πράγμα το οποίο δεν αποκλείει επ’ ουδενί την αιματογενή διαπλακουντιακή μετάδοση του ιού. Η ανίχνευση RNA του ιού στο ρινοφαρυγγικό επίχρισμα αφορά κυρίως: 1) τον τρόπο μετάδοσης μέσω σταγονιδίων από το περιβάλλον, 2) πιθανή κάθετη μετάδοση μέσω άμεσης επαφής με τον γεννητικό σωλήνα κατά τον κολπικό τοκετό, και 3) σε περίπτωση ενδομήτριας αμνιακής λοίμωξης και μόλυνσης του αμνιακού υγρού, (π.χ. χοριοαμνιονίτιδα) θεωρητικά θα ήταν πιθανόν να ανιχνευθεί ο ιός στο ρινικό ή φαρυγγικό επίχρισμα του νεογνού, δεδομένου ότι το έμβρυο ενδομητρίως εισροφεί και καταπίνει αμνιακό υγρό. (Μέχρι στιγμής δεν έχουν αναφερθεί διεθνώς ιστολογικά αποτελέσματα από μελέτη πλακούντων COVID-19 (+) μητέρων για παρουσία χοριοαμνιονίτιδας ή άλλης φλεγμονώδους ιστοπαθολογίας. Οι πλακούντες των δύο COVID-19-θετικών ελληνίδων μητέρων που γέννησαν στο Αττικό Νοσοκομείο εξετάσθηκαν στη μονάδα Περιγεννητικής Παθολογοανατομίας, Α΄ Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής, ΕΚΠΑ, και δεν παρατηρήθηκε εικόνα χοριοαμνιονίτιδας ή πλακουντίτιδας συμβατή με αμνιακή λοίμωξη. Τα συνολικά αποτελέσματα είναι ακόμα υπό επεξεργασία και θα ανακοινωθούν σύντομα).

Σχετικά με την ενδεδειγμένη δειγματοληψία

Ο έλεγχος στο ρινοφαρυγγικό επίχρισμα δεν μπορεί να αποκλείσει την ενδομήτρια αιματογενή διαπλακουντιακή μετάδοση ενός ιού. Η τελευταία διαπιστώνεται με έλεγχο αίματος ομφαλίου λώρου, αν και για τις διάφορες ενδομήτριες ιογενείς λοιμώξεις τα ποσοστά ευαισθησίας του μοριακού ελέγχου ποικίλλουν. Αρκετοί συγγραφείς στις ανωτέρω αναφερόμενες σειρές περιστατικών COVID-19-θετικών μητέρων αναφέρουν ως περιορισμό της μελέτης την απουσία δείγματος από αίμα ομφαλίου λώρου.

Επίσης, σύμφωνα και με την πρόσφατη αναθεώρηση των Οδηγιών του Royal College of Paediatrics and Child Health (RCPCH) σε συνεργασία με την Βρετανική Εταιρεία Περιγεννητικής Ιατρικής (British Association of Perinatal Medicine /BAPM) [9], «συνιστάται, όπου αυτό είναι δυνατόν, να φυλάσσεται αίμα ομφαλίου λώρου για ανίχνευση IgM και IgG σε όλες τις ύποπτες ή επιβεβαιωμένες περιπτώσεις μητέρας με COVID-19», προκειμένου τα δείγματα να είναι διαθέσιμα για ανάλυση, με σκοπό την καλύτερη κατανόηση της μετάδοσης του ιού.

Συμπερασματικά:

Η κάθετη αιματογενής διαπλακουντιακή μετάδοση του κορωνοϊού στην εγκυμοσύνη θεωρείται πλέον πιθανή, ανεξάρτητα από την κλινική σημασία που μπορεί να έχει το γεγονός αυτό.
Είναι σκόπιμο να τροποποιηθούν οι χειρισμοί που αποσκοπούν στον έλεγχο και αποκλεισμό αιματογενούς διαπλακουντιακής μετάδοσης από τη μητέρα στο έμβρυο, και η δειγματοληψία για ανίχνευση λοίμωξης στο νεογνό, εφ’ όσον ενδείκνυται, να περιλαμβάνει και αίμα ομφαλίου λώρου.

Αναφορές

1. https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/2020-04-03-coronavirus-covid-19-infection-in-pregnancy.pdf
2. Dong L, Tian J, He S, et al. Possible Vertical Transmission of SARS-CoV-2 from an Infected Mother to Her Newborn. JAMA 2020 doi: 10.1001/jama.2020.4621
3. Zeng H, Xu C, Fan J, et al. Antibodies in Infants Born to Mothers with COVID-19 Pneumonia. JAMA 2020 doi: 10.1001/jama.2020.4861
4. Chen H, Guo J, Wang C, et al. Clinical characteristics and intrauterine vertical transmission potential of COVID-19 infection in nine pregnant women: a retrospective review of medical records. Lancet 2020 doi: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30360-3
5. Chen Y, Peng H, Wang L, et al. Infants Born to Mothers With a New Coronavirus (COVID-19). Frontiers in Pediatrics 2020;8(104) doi: 10.3389/fped.2020.00104
6. Zhu H, Wang L, Fang C, et al. Clinical analysis of 10 neonates born to mothers with 2019-nCoV pneumonia. Translational Pediatr 2020;9(1):51-60. doi: http://dx.doi.org/10.21037/tp.2020.02.06
7. Zeng L, Xia S, Yuan W, et al. Neonatal Early-Onset Infection With SARS-CoV-2 in 33 Neonates Born to Mothers With COVID-19 in Wuhan, China. JAMA Pediatr. Published online March 26, 2020. doi: 10.1001/jamapediatrics.2020.0878
8. Breslin N, Baptiste C, Gyamfi-Bannerman S, et al. COVID-19 infection among asymptomatic and symptomatic pregnant women: Two weeks of confirmed presentations to an affiliated pair of New York City hospitals. AJOG MFM, 2020
9. https://www.rcpch.ac.uk/resources/covid-19-guidance-paediatric-services#working-in-neonatal-settings

Αναστασία Κωνσταντινιδου
Καθηγήτρια Παθολογικής Ανατομικής
Υπεύθυνη Μονάδας Περιγεννητικής Παθολογοανατομίας ΕΚΠΑ


ΤΟ ΑΡΘΡΘ ΣΕ PDF

ΑΙΤΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) θεωρεί ότι ο καρκίνος τραχήλου μήτρας θα έχει εξαλειφθεί ως παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας όταν όλες οι χώρες καταφέρουν να έχουν λιγότερα από 4 περιστατικά/100.000 γυναίκες/έτος και αυτό υπολογίστηκε ότι είναι εφικτό μέχρι το 2120 εάν εφαρμοσθεί η Παγκόσμια Στρατηγική του Π.Ο.Υ. και επιτευχθούν, μέχρι το 2030, οι εξής στόχοι:

  • 90% των κοριτσιών μέχρι 15 ετών να έχουν εμβολιαστεί πλήρως εναντίον της HPV μόλυνσης                 
  • 70% των γυναικών να εξετασθούν προληπτικά με ένα τεστ υψηλής ακριβείας σε ηλικίες 35 και 45 ετών  
  • 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο τραχήλου μήτρας να τύχουν ενδεδειγμένης θεραπευτικής αντιμετώπισης και υποστηρικτικής φροντίδας.

 

Ως εκ τούτου, σήμερα, την 26η Ιανουαρίου 2021,

«οι παρακάτω αναφερόμενοι 73 Φορείς, οι σχετιζόμενοι με την πρόληψη και αντιμετώπιση του καρκίνου τραχήλου μήτρας και των άλλων παθήσεων των σχετιζόμενων με τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), υποστηρίζουμε το Ψήφισμα WHA73.2/11.4, 03/08/2020 της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας, με το οποίο αυτή υιοθετεί την Παγκόσμια Στρατηγική του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.) για την επιτάχυνση της εξάλειψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας και των σχετικών με αυτήν σκοπών και στόχων για την περίοδο 2020-2030, και απευθύνουμε αίτημα προς την Ελληνική Πολιτεία, ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία υποστηρίζει το ψήφισμα, όπως προβεί στις επιβεβλημένες ενέργειες και ρυθμίσεις, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η επίτευξη και στην Ελλάδα των στόχων 90/70/90 της Παγκόσμιας Στρατηγικής του Π.Ο.Υ. για το 2030, με απώτερο σκοπό την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου μήτρας στο κατά το δυνατόν συντομότερο χρονικό διάστημα και στην χώρα μας»

 

  1. Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος
  2. Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης
  3. Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος
  4. Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης
  5. Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία
  6. Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας
  7. Ελληνική Επιστημονική Εταιρεία Οικονομικών & Πολιτικής Υγείας
  8. Εθνικό Δίκτυο Ιατρικής Ακριβείας στην Ογκολογία
  9. Ελληνική Εταιρεία Έρευνας και Αντιμετώπισης του Ιού των Θηλωμάτων (HPV)
  10. Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ)
  11. Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ)
  12. Ινστιτούτο Αγροδιατροφής και Επιστημών Ζωής (ΙνΑΖΩ/ΕΜΠ)
  13. Ινστιτούτο Οικονομικών της Υγείας (i-hecon)
  14. Ινστιτούτο Μελέτης Ουρολογικών Παθήσεων (ΙΜΟΠ)
  15. Ελληνική Μαιευτική-Γυναικολογική Εταιρεία
  16. Μαιευτική-Γυναικολογική Εταιρεία Θεσσαλονίκης
  17. Ελληνική Εταιρεία Μαιευτικής & Γυναικολογίας Β.Δ. Ελλάδας
  18. Ελληνική Εταιρεία Παιδικής και Νεανικής Γυναικολογίας
  19. Ελληνική Εταιρεία Εφηβικής Ιατρικής
  20. Έδρα UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής
  21. Ελληνική Εταιρεία Κατώτερου Γεννητικού Συστήματος
  22. Women for Oncology Hellas (W4O)
  23. Ελληνικό Κολλέγιο Παιδιάτρων
  24. Παιδιατρική Εταιρεία Βορείου Ελλάδας
  25. Ελληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία
  26. Ελληνική Εταιρεία Κολοπρωκτολογίας
  27. Πανελλήνια Εταιρεία Ωτορινολαρυγγολογίας
  28. Ουρολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδας
  29. Ελληνική Εταιρεία Παθολογίας Στόματος
  30. Ελληνική Εταιρεία Ιολογίας
  31. Ελληνική Εταιρεία Γενικής & Οικογενειακής Ιατρικής – ΕΛΕΓΕΙΑ
  32. Ελληνική Εταιρεία Έρευνας του Καρκίνου
  33. Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας του Καρκίνου
  34. Ελληνική Εταιρεία Υπερήχων στη Μαιευτική και Γυναικολογία
  35. Ελληνική Εταιρεία Παιδιατρικών Λοιμώξεων
  36. Ελληνική Εταιρεία Παιδιατρικής και Εφηβικής Ενδοκρινολογίας
  37. Ελληνική Εταιρεία Εμβρυομητρικής Ιατρικής
  38. Εταιρεία Φροντίδας Υγείας της Γυναίκας Ελλάδας
  39. Ελληνική Εταιρεία Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας
  40. Ελληνική Εταιρείας Υπερήχων στην Ιατρική & Βιολογία
  41. Ελληνική Εταιρεία Προγεννητικής Διάγνωσης & Θεραπείας του Εμβρύου
  42. Ελληνική Εταιρεία Ιατρικής Εργασίας και Περιβάλλοντος
  43. Επιστημονική Εταιρεία «Η Δράμα ενάντια στον Καρκίνο»
  44. European Society for Gynaecological Endoscopy
  45. European Menopause and Andropause Society
  46. Mediterranean Association of Ultrasound in OΒGYN
  47. Society of Research in Human Reproduction
  48. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Αθήνας
  49. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Θεσσαλονίκης
  50. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Ναυπλίου
  51. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Ιωαννίνων
  52. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μ αιευτών Κομοτηνής
  53. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Λάρισας
  54. Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ)
  55. Όμιλος Εθελοντών κατά του Kαρκίνου ΑΓΚΑΛΙΑΖΩ
  56. Σύλλογος Καρκινοπαθών Εθελοντών Φίλων Ιατρών (ΚΕΦΙ)
  57. Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας-Θράκης
  58. Σύλλογος Καρκινοπαθών Νομού Δράμας
  59. Σύλλογος Καρκινοπαθών και Φίλων Ν. Ροδόπης – Δύναμη Ψυχής
  60. Σύλλογος Καρκινοπαθών Κιλκίς & Παιονίας
  61. Σύλλογος Καρκινοπαθών & Σπανίων Παθήσεων Ν. Έβρου
  62. Σύλλογος Καρκινοπαθών Κοζάνης
  63. Σύλλογος Καρκινοπαθών Λάρισας
  64. Σύλλογος Καρκινοπαθών Χίου «Ελπίζω»
  65. Σύλλογος Καρκινοπαθών Έδεσσας και Περιχώρων
  66. Σύλλογος Καρκινοπαθών και Φίλων Νομού Έβρου «ΣυνεχίΖΩ»
  67. Σύλλογος Καρκινοπαθών Σερρών
  68. Σύλλογος Καρκινοπαθών Εορδαίας
  69. Σύλλογος Καρκινοπαθών Πιερίας
  70. Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού “Άλμα Ζωής”
  71. Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού “Άλμα Ζωής” Ν. Θεσσαλονίκης
  72. Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Καρκινάκι»
  73. Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδας ”Θετική Φωνή” – ”Checkpoint”

 

Η Συντονιστική Επιτροπή των Φορέων

Θ. Αγοραστός

 Ελληνική Εταιρεία Έρευνας και Αντιμετώπισης του Ιού των Θηλωμάτων (HPV)

Α. Κωνσταντόπουλος

  Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία

Ι. Κυριόπουλος

Ελληνική Επιστημονική Εταιρεία Οικονομίας και Πολιτικής της Υγείας

Ι. Μπουκοβίνας

Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας

Κ. Σταματόπουλος

Εθνικό Δίκτυο Ιατρικής της Ακριβείας στην Ογκολογία

 

Εξελίξεις και προοπτικές στην Αναπαραγωγική Ιατρική και Γυναικολογική Ενδοδκόπηση (7-9/5/2021)

Εξελίξεις και προοπτικές στην Αναπαραγωγική Ιατρική και Γυναικολογική Ενδοδκόπηση.

Διοργάνωση: Μαιευτικη και Γυναικολογική Εταιρεία Βορειοδυτικής Ελλάδας- Μαιευτικη Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών.